เนื้องอกมดลูก ภัยเงียบของผู้หญิงที่ไม่ควรมองข้าม

เนื้องอกมดลูก เป็นโรคทางนรีเวชที่พบได้บ่อยในผู้หญิงวัย 35 ปีขึ้นไป แม้ส่วนใหญ่จะเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพ การใช้ชีวิตประจำวัน รวมถึงภาวะมีบุตรยากได้ หลายคนอาจไม่รู้ตัวว่ากำลังมีเนื้องอกในมดลูก เพราะในระยะแรกมักไม่แสดงอาการชัดเจน จึงถูกเรียกว่า “ภัยเงียบของผู้หญิง”

บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักสาเหตุ อาการ วิธีวินิจฉัย และแนวทางรักษาเนื้องอกมดลูกอย่างละเอียด เพื่อช่วยให้ผู้หญิงทุกคนสามารถดูแลสุขภาพของตัวเองได้อย่างถูกต้อง

เนื้องอกมดลูก คืออะไร?

เนื้องอกมดลูก หรือ Uterine Fibroids คือก้อนเนื้อที่เกิดจากการเจริญเติบโตผิดปกติของกล้ามเนื้อมดลูก ส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกชนิดไม่ใช่มะเร็ง และสามารถเกิดขึ้นได้หลายตำแหน่งภายในมดลูก ทั้งบริเวณผนังมดลูก โพรงมดลูก หรือด้านนอกของมดลูก

แม้เนื้องอกมดลูกจะไม่ใช่มะเร็ง แต่หากก้อนมีขนาดใหญ่หรืออยู่ในตำแหน่งที่ส่งผลต่ออวัยวะข้างเคียง ก็อาจทำให้เกิดอาการผิดปกติและส่งผลต่อคุณภาพชีวิตได้อย่างมาก

สาเหตุของการเกิดเนื้องอกมดลูก

ปัจจุบันยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดของการเกิดเนื้องอกมดลูกได้ แต่มีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่างที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรค ได้แก่

• ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง
• อายุ 35-50 ปี
• พันธุกรรม หากคนในครอบครัวเคยเป็น
• ภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
• เริ่มมีประจำเดือนตั้งแต่อายุน้อย
• ความเครียดและพฤติกรรมการใช้ชีวิต

โดยเฉพาะฮอร์โมนเพศหญิง ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้เนื้องอกเติบโต จึงมักพบโรคนี้ในวัยเจริญพันธุ์ และหลังหมดประจำเดือนก้อนเนื้ออาจมีขนาดเล็กลงได้

ชนิดของเนื้องอกมดลูก

เนื้องอกมดลูกสามารถแบ่งออกตามตำแหน่งที่เกิดได้หลายชนิด ซึ่งแต่ละชนิดจะมีอาการแตกต่างกัน ได้แก่

1. เนื้องอกในผนังกล้ามเนื้อมดลูก

เป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด ทำให้มดลูกโตขึ้น และอาจทำให้ปวดท้องน้อยหรือประจำเดือนมามากผิดปกติ

2. เนื้องอกยื่นเข้าโพรงมดลูก

แม้ก้อนจะมีขนาดเล็ก แต่ส่งผลต่อการมีประจำเดือนและภาวะมีบุตรยากได้มากที่สุด

3. เนื้องอกยื่นออกนอกผนังมดลูก

หากก้อนมีขนาดใหญ่ อาจไปกดเบียดกระเพาะปัสสาวะหรือลำไส้ ทำให้ปัสสาวะบ่อยหรือท้องผูกเรื้อรัง

อาการของเนื้องอกมดลูก

ผู้หญิงจำนวนมากไม่มีอาการในระยะแรก แต่เมื่อก้อนโตขึ้นอาจเริ่มมีอาการดังต่อไปนี้

• ประจำเดือนมามากผิดปกติ
• ปวดท้องน้อยเรื้อรัง
• ปวดหลังหรือปวดเอว
• ท้องอืด แน่นท้อง คลำเจอก้อน
• ปัสสาวะบ่อย
• ท้องผูกเรื้อรัง
• อ่อนเพลียจากภาวะโลหิตจาง
• มีบุตรยาก

หากมีอาการเหล่านี้ต่อเนื่อง ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย เพราะการรักษาตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนได้

เนื้องอกมดลูก อันตรายไหม?

โดยทั่วไปเนื้องอกมดลูกไม่ใช่มะเร็ง และโอกาสกลายเป็นมะเร็งมีน้อยมาก แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาจทำให้เกิดปัญหาสุขภาพตามมา เช่น

• ภาวะโลหิตจางจากเสียเลือดมาก
• ปวดท้องเรื้อรัง
• ภาวะมีบุตรยาก
• แท้งบุตรง่าย
• การกดทับอวัยวะข้างเคียง

ดังนั้นแม้จะไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่ก็ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะผู้หญิงวัย 35 ปีขึ้นไปควรตรวจภายในเป็นประจำทุกปี

วิธีตรวจวินิจฉัยเนื้องอกมดลูก

แพทย์สามารถวินิจฉัยเนื้องอกมดลูกได้หลายวิธี เช่น

• ตรวจภายใน
• อัลตราซาวนด์มดลูก
• MRI ในบางกรณี
• ส่องกล้องตรวจโพรงมดลูก

การตรวจอย่างละเอียดช่วยให้แพทย์ประเมินขนาด ตำแหน่ง และวางแผนการรักษาได้เหมาะสมที่สุด

แนวทางการรักษาเนื้องอกมดลูก

การรักษาจะขึ้นอยู่กับขนาดก้อน อาการ อายุ และความต้องการมีบุตรของผู้ป่วย ซึ่งมีหลายวิธีดังนี้

1. การติดตามอาการ

หากก้อนมีขนาดเล็กและไม่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจนัดติดตามอาการและตรวจอัลตราซาวนด์เป็นระยะ

2. การรักษาด้วยยา

การใช้ยาอาจช่วยควบคุมอาการ เช่น ลดเลือดประจำเดือน ลดอาการปวด หรือช่วยลดขนาดก้อนชั่วคราว

3. การผ่าตัดเฉพาะก้อนเนื้อ

เหมาะสำหรับผู้หญิงที่ยังต้องการมีบุตร โดยแพทย์จะผ่าตัดเอาเฉพาะก้อนเนื้องอกออกและเก็บมดลูกไว้

4. การผ่าตัดมดลูก

สำหรับผู้ที่มีอาการรุนแรง ก้อนมีขนาดใหญ่มาก หรือไม่ต้องการมีบุตรแล้ว การผ่าตัดมดลูกถือเป็นวิธีรักษาที่ได้ผลและลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ

ปัจจุบันมีเทคนิคผ่าตัดผ่านกล้องที่ช่วยให้แผลเล็ก เจ็บน้อย และฟื้นตัวเร็วขึ้น

เนื้องอกมดลูกกับภาวะมีบุตรยาก

เนื้องอกบางชนิด โดยเฉพาะก้อนที่ยื่นเข้าโพรงมดลูก อาจรบกวนการฝังตัวของตัวอ่อน หรือกดทับท่อนำไข่ ส่งผลต่อการตั้งครรภ์

ผู้หญิงที่วางแผนมีบุตรและมีปัญหาตั้งครรภ์ยาก ควรเข้ารับการตรวจอย่างละเอียด เพราะเนื้องอกมดลูกอาจเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญ

วิธีป้องกันและดูแลตัวเอง

แม้ไม่สามารถป้องกันเนื้องอกมดลูกได้ 100% แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการดูแลสุขภาพ เช่น

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• หลีกเลี่ยงความเครียด
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
• ตรวจสุขภาพภายในประจำปี

สรุป

เนื้องอกมดลูก เป็นโรคที่พบได้บ่อยในผู้หญิงวัยทำงานและวัย 35 ปีขึ้นไป แม้ส่วนใหญ่จะไม่ใช่มะเร็ง แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาจส่งผลต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตได้อย่างมาก

การสังเกตอาการผิดปกติ เช่น ประจำเดือนมามาก ปวดท้องน้อยเรื้อรัง หรือมีภาวะมีบุตรยาก ถือเป็นสิ่งสำคัญ เพราะการตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยให้รักษาได้ง่ายขึ้น

หากคุณกำลังกังวลเกี่ยวกับเนื้องอกมดลูก ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับคำแนะนำและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับตัวคุณเอง

ข้อมูลอ้างอิง : Chaophya Hospital